Εικαστικά

Διάρκεια: 22 Δεκεμβρίου 2018 – 28 Φεβρουαρίου 2019.

Η έκθεση θα είναι ανοιχτή για το κοινό τις παρακάτω ημερομηνίες:

Κυριακή 13 Ιανουαρίου
15:00 – 17:00

Τρίτη 15, 22, 29 Ιανουαρίου
16:00 – 18:00

Σάββατο 9 και 16 Φεβρουαρίου
17:30 – 19:30

Τρίτη 5, 12, 19 Φεβρουαρίου
16:00 – 18:00

Οργάνωση: Ίδρυμα Α.& Λ. Κατακουζηνού & Μικρή Άρκτος

Την επιμέλεια έχει η Ίρις Κρητικού, ενώ το συντονισμό της έκθεσης από πλευρά του Ιδρύματος η Σοφία Πελοποννησίου – Βασιλάκου.

Στον διάλογο με τον Αλμπέρ Καμύ, το έργο και τις σκέψεις του συμμετέχουν οι εικαστικοί: Γιάννης Αδαμάκης, Γιώργος Ανδρούτσος, Άγγελος Αντωνόπουλος, Μάριος Βουτσινάς, Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου, Φραγκίσκος Δουκάκης, Νίκος Κρανάκης, Ειρήνη Ηλιοπούλου, Τάσος Μαντζαβίνος, Γεύσω Παπαδάκη, Αριάδνη Περράκη, Στέλιος Πετρουλάκης, Γιώργος Σαλταφέρος, Ελεονώρα Σταθοπούλου, Στέφανος Σουβατζόγλου, Αντώνης Στάβερης, Μαρίνα Στελλάτου, Κατερίνα Τσεμπελή, Βιργινία Φιλιππούση, Γιώργος Φλωράκης, Γιώργος Χαδούλης & Γιώργος Χουλιαράς.

Οικία Κατακουζηνού: Λεωφ. Βασ. Αμαλίας 4, Πλατεία Συντάγματος
Πληροφορίες: Μικρή Άρκτος
Επικοινωνία: Μαρία Τσολάκη,  mtsolaki@gmail.com

«Εθνικό μουσείο. Ο πανύψηλος, λεπτός κούρος που θα ξαναδώ»
30 Απριλίου, 1955

«Ένας καλλιτέχνης μπορεί να ευστοχήσει ή να αστοχήσει στο έργο του, δηλαδή να κερδίσει ή να χάσει τη ζωή του. Ωστόσο, αν μπορεί να πει στο τέλος της προσπάθειάς του ότι κατάφερε να απαλύνει ή να μειώσει όλες τις δουλείες που βαραίνουν τους ανθρώπους, τότε είναι, σε ένα μεγάλο βαθμό, δικαιωμένος, και μπορεί, ως ένα ορισμένο σημείο, να συγχωρήσει τον εαυτό του».
Απόσπασμα από την Ομιλία του Καμύ στη Σουηδική Ακαδημία κατά την απονομή του Νόμπελ λογοτεχνίας, το 1957.

Η έκθεση «Albert Camus: Κρίση και Δημιουργία» αποτελεί μια εξομολογητική συνάντηση φίλων εικαστικών στο σαλόνι του Άγγελου και της Λητώς τον Δεκέμβριο του 2018, με αφορμή το ταξίδι του Καμύ στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1955 και την ομιλία του για την Ευρώπη και τον Πολιτισμό της.

Στις 28 Απριλίου του 1955, ο Αλμπέρ Καμύ, προσκεκλημένος στην Αθήνα από τον Άγγελο Κατακουζηνό από τη θέση του Προέδρου της Ελληνογαλλικής Πνευματικής Ένωσης, ήταν το κεντρικό πρόσωπο μιας στρογγυλής τράπεζας με γόνιμη ανταλλαγή σκέψεων και απόψεων και επίκεντρο το μέλλον του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Συμμετείχαν, μεταξύ άλλων οι: Κωνσταντίνος Τσάτσος, Ευάγγελος Παπανούτσος, Φαίδων Βεγλερής, Γιώργος Θεοτοκάς, Νικόλαος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ενώ προέδρευε ο Άγγελος Κατακουζηνός.

Η συζήτηση αυτή, καταγεγραμμένη από το μαγνητόφωνο του Ανδρέα Εμπειρίκου, αποτελεί πλέον με τη φροντίδα της Σοφίας Πελοποννησίου-Βασιλάκου μια αυτοτελή έκδοση  “Το μέλλον του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού” με περιεχόμενο εξαιρετικά επίκαιρο.

Η βαθιά προσήλωση του Αλμπέρ Καμύ στις αξίες του ανθρωπισμού, η άσβεστη επιθυμία του για αλληλεγγύη, δικαιοσύνη, ελευθερία και ευτυχία των ταπεινών και αδύναμων, συνδέεται με αυτό που ο ίδιος θεωρεί πεμπτουσία του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. Για να πετύχει ο τελευταίος, σύμφωνα με τον Καμύ «χρειάζεται να εκλείψει η μισαλλοδοξία και η «ελευθερία του ενός» να τελειώνει «εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου».

Πέντε μόλις χρόνια από τον θάνατό του, ο συναρπαστικός συγγραφέας του «Ξένου», της «Πανούκλας», του «Μύθου του Σίσυφου», της «Πτώσης», της «Κατάστασης Πολιορκίας», του «Επαναστατημένου ανθρώπου» και τόσων ακόμη σπουδαίων έργων που ανασκάπτουν τον εσώτατο πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, της ανθρώπινης κουκίδας τον μεγάλο χάρτη του άγνωστου σύμπαντος, έφτασε στην Ελλάδα για να κουβεντιάσει με έναν κύκλο διανοουμένων συντεταγμένων με πρωτοβουλία του Άγγελου Κατακουζηνού το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής του, την «ενδεχόμενη αυτοκτονία της Ευρώπης, θέτοντας το ερώτημα για το αν η μοναδική επιτυχία του δυτικού πολιτισμού, ως προς την επιστημονική του όψη, δεν είναι εν μέρει υπεύθυνη και για τη μοναδική ηθική αποτυχία αυτού του πολιτισμού. Παρατηρώντας ακόμη ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η προσαρμογή του ανθρώπινου μυαλού στις νέες και ραγδαίες πραγματικότητες καθώς και η διάσταση ανάμεσα στο βίωμα και την κατανόηση και αφομοίωσή του.

Περιγράφοντας τη Δύση και την Ανατολή με βάση τις κυρίαρχες έννοιες που τις διέπουν: ελευθερία και δικαίωμα από τη μια, δικαιοσύνη και υποχρέωση από την άλλη. Θέτοντας έτσι την Ευρώπη, την ενωμένη Ευρώπη που προοιωνίζεται και ο Γιώργος Θεοτοκάς, υπεράνω αυτών των διχασμών.

Η Justyna Borucka επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στο διάλογο μεταξύ του υδάτινου στοιχείου, του Αιγαιοπελαγίτικου φωτός και των ενδεικτικών της καταγωγικής μας περιοχής αντικειμένων, των οστών, εκκινώντας από την λαϊκή πεποίθηση κατά την οποία ο άνθρωπος ξεκινά ως ένας σωρός από κόκκαλα.

Ενώ κάποιοι εξ΄ημών εκτελούμε το χρέος μας καθόσον εξελισσόμαστε σε μια οργανωμένη δομή, η Justyna Borucka διανύει τον δύσκολο μεγάλο κύκλο της αυτοοργάνωσης, της διαμόρφωσης του υλικού της σε ένα ενιαίο περιβάλλον, της τοποθέτησης των εμβληματικών σημαδιών για την ζωή και τον θάνατο.

Η έκθεση “Znaki Signs Σήματα” θα παρουσιαστεί από την Παρασκευή 1 Ιουνίου 2016 έως την Κυριακή 12 Ιουνίου 2016 στην Οικία Κατακουζηνού.

Εγκαίνια έκθεσης: 1 Ιουνίου, 20.00μ.μ.
Ωράριο: Πέμπτη 2 Ιουνίου, 5-7
Σάββατο 4 Ιουνίου και Κυριακή 12.00-15.00
Τετάρτη 8 Ιουνίου και Πέμπτη 9 Ιουνίου: 17.00-19.00
Σάββατο 11 και Κυριακή 12 Ιουνίου: 12.00-15.00

Η Justyna Borucka γεννήθηκε στην Βαρσοβία το 1978. Μεγάλωσε στο Μιλάνο, σπούδασε στο Λονδίνο και από το 2010 ζει κι εργάζεται στην Ελλάδα.

Σιωπή
(Όχι άλλες ιστορίες)
της Σοφίας Τσούρτη, επικοινωνιολόγου

Η Justyna Borucka εικαστική δημιουργός από την Πολωνία με θητεία στην Κεντρική Ευρώπη, ζει κι εργάζεται στην Ελλάδα από το 2010. Η επί μακρόν παραμονή της στη νησιωτική Ελλάδα πέρα από την επιβεβαίωση μιας βαθιάς, ζωντανής και σταθερής σχέσης με τη θάλασσα την οδήγησε στους δρόμους των αδέσποτων ζώων, σ΄αυτούς από τους οποίους ενίοτε οι περιηγητές δεν ξεφεύγουν. Όταν οι ταξιδιώτες παγιδεύονται, η κίνηση κι η ενέργειά τους εγκλωβίζεται μέσα σε αυτό το κλειστό περιβάλλον αναφοράς, καθόσον κομμάτια από το φυσικό τους σώμα βρίσκονται εδώ κι εκεί, φαγωμένα από άλλα δυνατότερα ζώα, περισσότερο αποφασισμένα από τα ίδια να ζήσουν με οποιοδήποτε τίμημα. Κάπου εκεί στα ίχνη των αδέσποτων ζώων, στα ίχνη εκείνων που είχαν κάποτε αφεντικό αλλά ξέφυγαν, στα ίχνη ακόμα και των όχι καλά εκπαιδευμένων, ελάχιστα πειθαρχημένων αγελαίων ζώων, η Justyna Borucka ανακάλυψε ως άλλος Κοντορεβυθούλης τα σημάδια που όφειλε να βάλει προκειμένου να γυρίσει πίσω κραταιά κι αρτιμελής, σε θέση να μεταφέρει την μαρτυρία των χαμένων ζωών. Κι ενώ τα σημάδια της δεν ήταν άλλα από τα κόκκαλα των απρόσεκτων, θυματοποιημένων, απείθαρχων ζωντανών, στο τέλος της διαδρομής, στην επιστροφή, εκεί που επιστρέφει στο εργαστήριό της διαπιστώνει ότι δεν έχει πλέον ιστορίες να πει. Τα χαμένα ζωντανά καταγράφηκαν μέσα της μ’ έναν τρόπο αμετάκλητο, κι η αναζήτησή της πλέον σχετίζεται με την ποιότητα εκείνη που συνιστά την παρόρμηση για ζωή, την κεντρική εκείνη έννοια που «κατάπιε» όλα τα αφηγήματα, πραγματικά και φανταστικά, τις ιστορίες των ζωντανών που ξεστράτισαν από το κοπάδι και απέμειναν μόνο τα μισοθαμμένα στην άμμο κόκκαλά τους να τα θυμίζουν.

H Justyna Borucka δεν θέλει να πει καμιά ιστορία, δεν προτίθεται να περιγράψει κανένα βίωμα, επεξεργάζεται δημιουργικές λύσεις για την απόδοση της αναφερόμενης διαδικασίας «κατάποσης», για το πώς δηλαδή όλες οι ρητές κι υπόρρητες αφηγήσεις ενσωματώνονται σιωπηλά σε μια κυρίαρχη συνθήκη, και καταλήγει στην ένθεση των κοκκάλων σε αφαιρετικές αποτυπώσεις των συχνότερα εντοπιζόμενων αποχρώσεων του Αιγαιοπελαγίτικου τοπίου, του τοπίου εντός του οποίου βρέθηκε κι αντί της εύκολης και άμεσης σχέσης με το φως στράφηκε στις ανασκαφές. Σκάβοντας αναζητά κανείς τα λιγότερο πεποιημένα, τα λιγότερο επιτηδευμένα ευρήματα. Η Justyna Borucka από ένα τέτοιο εγχείρημα διέσωσε κάτι παραπάνω από τα flotsam & jetsam, ακόμα και από τα αποκαθαρμένα των σαρκικών υπολειμμάτων κόκκαλα που εντόπιζε στις μεγάλες της βόλτες: η δημιουργός προσέγγισε την αξία της σημασιολογικά φορτισμένης σιωπής, και κατόρθωσε να αναδείξει την ένταση μεταξύ της πεποίθησης εκείνης κατά την οποία τα πράγματα γίνεται να αλλάξουν-πράγμα που εξαρτάται από την ανθρώπινη παρέμβαση και την ελεύθερη βούληση- και της ντετερμινιστικής παθητικής αντίληψης σύμφωνα με την οποία όλα είναι έξωθεν, άνωθεν προσδιορισμένα και η ανθρώπινη παρεμβολή μια εξαιρετικά ασθενής, ενίοτε περιττή υπόθεση.

Σε ό,τι δε αφορά τις ιστορίες που δεν ειπώθηκαν, κανείς δεν μας διαβεβαιώνει ότι αυτές δεν μεταφέρονται με την ίδια δυναμική μέσω άλλου εκφραστικού οχήματος στους δυνητικούς τους ακροατές και τους αναγνώστες. Τα ένθετα κόκκαλα στα αφαιρετικά περιβάλλοντα της Justyna Borucka ενδέχεται να μεταβιβάζουν χαμηλόφωνα εάν όχι σε καθεστώς τέλειας σιωπής ένα κωδικοποιημένο μήνυμα που αφορά όλους όσους προτίθενται να μετέχουν στη θαραλλέα απόφαση της ανασκαφής. Μπορεί ακόμα να φέρουν το μήνυμα γραμμένο σε μια γλώσσα μη αναγνωρίσιμη για τους ερευνητές. Σε κάθε περίπτωση τα κόκκαλα της Justyna Borucka ανακινούν στο θεατή την ανάγκη μετακίνησης από μια θέση ασφάλειας σε μια στάση διακινδύνευσης.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Πρεσβεία της Πολωνίας στην Αθήνα και στην Σοφία Τσούρτη για την πολύτιμη βοήθειά τους.